English
Werner Schwab

Werner Schwab (1958-1994) – jeden z najbardziej liczących się dramatopisarzy austriackich XX wieku. Początkowe trudności z akceptacją jego sztuk przez tradycyjny teatr skończyły się w chwili, kiedy w 1991 roku wpływowy miesięcznik „Theater Heute” uznał Prezydentki za najlepszy debiut roku. Pięć lat później teksty Schwaba grano z ogromnym powodzeniem w całej Europie, a ich wpływ na dzisiejszy dramat i teatr trudno przecenić.

Schwab urodził się w austriackim Grazu, gdzie skończył Szkołę Rzemiosła Artystycznego i w 1978 roku rozpoczął studia w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, w klasie rzeźby profesora Gironcoli. Bardziej jednak niż tradycyjna rzeźba zajmowały go instalacje i aranżacje przestrzenne. Wtedy też powstały jego dwie pierwsze sztuki, jeszcze wyraźnie utrzymane w tradycji Grupy Wiedeńskiej: brack komma ein (rupiecie przecinek jeden) oraz schlagen da zwei (uderzyć tu dwa). Zrażony niepowodzeniami na progu swojej artystycznej kariery, Schwab zrezygnował ze studiów, by w styczniu 1981 roku wprowadzić się z żoną, Ingeborg Orthofer, do zrujnowanego na poły domu w pobliżu Kohlberg, we Wschodniej Styrii. Tu między uprawą pola a hodowlą powstały małe prozy i cztery dramaty, które przyniosły mu sławę i znalazły się w wydanym w 1991 roku zbiorze Fäkaliendramen (Dramaty fekaliczne). Wtedy Schwab powrócił do Wiednia, całkowicie poświęcając się pisaniu. Po roku ukazał się kolejny zbiór jego pięciu sztuk, zwany Königskömodien (Komedie królewskie).

Ponieważ Schwab zawsze lubił mitologizować swoje życie, trudno we wspomnieniach znajomych i bliskich odróżnić prawdę od zmyślenia. Ostatni akt jego swoistego teatru życia stanowił tak zwany „Projekt Schwab” – stylizowany na gwiazdę pop wizerunek, jaki stworzył na użytek mediów i publiczności w okresie swojej błyskawicznej kariery: miejski cowboy, arogancki, cyniczny i nieprzebierający w środkach do celu, w myśl lakonicznej formuły: „management + legenda + tekst = zwycięstwo + przyjemność”. W noworoczny poranek 1994 roku znaleziono go martwego z 4,1 promila alkoholu we krwi. Zmarł w wieku 35 lat, pozostawiając 15 dramatów, w tym 7 w formie manuskryptu, wydanych pośmiertnie jako Dramen III.

Pierwszy dramatem Schwaba wydanym po polsku była Zagłada ludu czyli moja wątroba jest bez sensu w przekładzie Jacka St. Burasa („Dialog” 1994, nr 6). Następnie w 1999 roku jako pierwszy tom serii „Dramat współczesny” ukazały się trzy teksty w tłumaczeniu Moniki Muskały: Prezydentki, Czarujący korowód oraz Antyklimaks. Zostały one powtórnie wydane w 2009 roku w tomie Moja psia twarz, razem z dwiema innymi sztukami Schwaba w tłumaczeniu Mateusza Borowskiego i Małgorzaty Sugiery: Moja psia twarz oraz Wreszcie martwy Wreszcie brakuje powietrza. Opublikowana w tym tomie w przekładzie Mateusza Borowskiego i Małgorzaty Sugiery sztuka Szaleństwo Troilusa i teatr Kresydy to przepisanie tragedii Troilus i Kresyda. W oryginalnym tekście autor wykorzystał fragmenty niemieckiego przekładu Michaela Wachsmanna. W polskim przekładzie fragmenty Torilusa i Kresydy zaczerpnięte zostały z dziewiętnastowiecznej wersji Leona Ulricha, by wydobyć jaskrawy kontrast między specyficznym językiem dramatu Schwaba a archaiczną mową postaci Szekspira; kontrast, który w zamierzeniu autora Szaleństwa Troilusa i teatru Kresydy stanowił główny efekt sceniczny i pretekst dla metateatralnych gier.

« Wróć do listy książek

Tego autora
Córki Leara i inne parafrazy
Moja Psia Twarz