English
Bertolt Brecht
Bertolt Brecht (1898 – 1956) – najwybitniejszy niemiecki dramatopisarz i reżyser teatralny pierwszej połowy XX wieku, twórca koncepcji teatru epickiego, która oddziaływała na rozwój wielu nurtów teatru i dramatu powojennego, również najnowszych eksperymentów tzw. teatru postdramatycznego. Nad podstawowymi dla swojej koncepcji strategiami scenicznymi i dramatopisarskimi Brecht pracował właściwie przez cały okres dojrzałej twórczości od połowy lat dwudziestych ubiegłego wieku. Sytuując się w opozycji do dominującej formuły teatru mieszczańskiego i opierając się na marksistowskiej analizie stosunków społecznych, starał się przywrócić teatrowi rolę żywotnej instytucji politycznej i miejsca, gdzie będzie można podjąć krytyczną dyskusję nad dominującymi uwarunkowaniami społeczno-kulturowymi.
Szczególną rolę w europejskiej recepcji teatru epickiego odegrały dwa tournee Berliner Ensemble, zespołu założonego przez Brechta i jego żonę, Helenę Weigel, w Wielkiej Brytanii i Francji w 1956 roku. Pokazywane wtedy kanoniczne sztuki Brechta (m. in. Życie Galileusza, Matka Courage i jej dzieci, Kaukaskie koło kredowe) weszły wkrótce na stałe do repertuaru europejskich scen i stały się modelowymi przykładami metod epickiego teatru, przede wszystkim tak zwanego „efektu obcości”. Wtedy również rozpoczął się wzmożony proces recepcji twórczości Brechta, którą również dziś traktuje się często jako główny model teatru społecznie zaangażowanego. W Polsce ukazała się do tej pory znakomita większość tłumaczonych tekstów Brechta, zarówno dramatów, jak i prozy i poezji. W serii Dramat Współczesny opublikowaliśmy do tej pory sztukę Decyzja w wersji z 1931 roku, należącą do mniej znanych tekstów Brechta, klasyfikowanych przez autora do kategorii Lehrstück. Stanowi ona nie tylko poglądowy wykład marksistowskiej metody dialektycznej analizy, ale także prezentuje taki model teatru o pedagogicznych ambicjach, który znacznie głębiej niż kanoniczne sztuki Brechta modyfikuje relację między sceną a odbiorcami, wzmacniając dydaktyczne oddziaływanie sztuki.
Znawcy twórczości Brechta twierdzą, że pozostawiona przez niego we fragmentach sztuka Jak egoista Johann Fatzer poszedł na dno miała również stanowić przykład Lehrstück. Jej fabularną kanwę stanowią wprawdzie losy grupy dezerterów, którzy w czasie pierwszej wojny światowej ukrywają się w Mühlheim pod przywództwem tytułowego Johanna Fatzera. Ten fabularny schemat służy jednak podjęciu typowego dla Lehrstück Brechta tematu konfrontacji jednostki z siłami historii i obowiązków jednostki wobec kolektywu w momencie kluczowych przemian społecznych. Sztuka nie została jednak ukończona przez Brechta, który opublikował jej zaledwie trzynastostronicowy fragment pod tytułem Fatzer 3 w pierwszym zeszycie Versuche w 1930 roku. Brecht najprawdopodobniej pracował nad tą sztuką przez całe życie, stale modyfikując istniejące epizody i dopisując kolejne. Publikowany w tym tomie w przekładzie Mateusza Borowskiego i Małgorzaty Sugiery tekst Fatzera został przygotowany na podstawie zachowanych czterystu stron oryginalnych manuskryptów przez Heinera Müllera dla potrzeb prapremierowej inscenizacji Manfreda Karge i Matthiasa Langhoffa w Schauspielhaus w Hamburgu w 1978 roku. W tym kształcie sztuka po raz pierwszy ukazała się drukiem w 1994 roku.

« Wróć do listy książek

Tego autora
Jak egoista Johann Fatzer poszedł na dno
Decyzja. Mauzer